على محمدى خراسانى

9

شرح مكاسب (فارسى)

جواب اشكال : اوّلا قبول نداريم كه اضطراب و تزلزلى در فرازهاى حديث مىباشد بلكه شرطها - جزاها - مبتدا و خبرها - تفريعات همه بجا و حساب شده است ، و تكرارى نيست چنان كه در توضيح و ترجمهء حديث روشن خواهد شد . ثانيا بر فرض قبول همهء اينها مىگوييم : فوقش نقل به اين معنى شده ولى در جاى خود بيان شده كه نقل به معنى با رعايت شرايطش كه آگاهى ناقل و مترجم به مواقع كلام و . . . باشد مانعى ندارد . اشكال دوم : روايت از حيث اينكه مشتمل بر تشقيق و تقسيم و دسته‌بندى است بيشتر به كتاب و نوشتهء مصنفين و مؤلفين شبيه‌تر است تا به روايت ، پس معلوم نيست اين روايت باشد ، شايد سخن فقيهى از فقهاء عظام باشد . جواب اشكال : جواب بايد طبق سؤال باشد و چون سؤال از جميع جهات معيشت عباد است طبعا جواب هم نياز به دسته‌بندى و تجزيه و تحليل دارد ، وانگهى به چه دليل اشتمال بر تقسيم‌بندى قرينه است بر روايت نبودن ؟ خير ! روايات فراوانى اشتمال بر تشقيق و . . . دارد . اشكال سوم : ما وقتى به كتب معتبرهء شيعه و جوامع حديثى آنان مراجعه مىكنيم مىبينيم در كتب اربعه نقل نشده و مؤلفين اين كتب بدان اعتنا نكرده‌اند پس از ارزش آن كاسته مىشود . جواب اشكال : بر اهل تحقيق پوشيده نيست كه ما علاوه‌بر كتب اربعه ، كتابهاى فراوانى تك جلدى داريم كه مورد قبول و اعتماد بزرگان است و صرف نبودن در كتب اربعه دليل بر قدح نيست چه اينكه صرف بودن يك حديث در كتب اربعه نيز دليل بر اعتبار آن نيست . اشكال چهارم : حديث به صورت مرسل نقل شده و وسايطى كه بين صاحب تحف تا امام صادق ( ع ) بوده حذف شده و حديث مرسل نزد شيعه ارزشى ندارد .